Geliştirici gözünden erişim kontrolü: IDOR'u kodda nasıl önlersin
Bu sayfada
IDOR (Insecure Direct Object Reference), OWASP'ın "Broken Access Control" kategorisinin en bilinen yüzü. Bu yazıda saldırı tarafına girmiyoruz; geliştirici olarak bu hatayı kodda nasıl yapmadığımıza bakıyoruz. Çünkü IDOR çoğu zaman karmaşık bir zafiyet değil: bir satırlık yetki kontrolünün yazılmaması.
Sorun tam olarak ne?
Uygulama bir nesneyi kimlikle (id) getiriyor, ama isteği yapan kullanıcının o nesneye hakkı olup olmadığını kontrol etmiyor. Kimlik doğrulama (authentication) var, yetkilendirme (authorization) yok. "Giriş yapmış" olmak, "bu kayda erişebilir" olmak demek değil.
Aşağıdaki desen sorunun özü:
// Giriş yapılmış mı diye kontrol ediyor, ama kimin siparişi olduğuna bakmıyor
app.get('/api/siparis/:id', requireLogin, async (req, res) => {
const siparis = await db.siparis.findById(req.params.id);
res.json(siparis);
});Burada sorun, findById'nin yalnızca id'ye bakması. Sahiplik sorgunun hiçbir yerinde yok.
Çözüm 1: Sorguyu sahiplikle birlikte yaz
En sağlam ve en basit yol, sahiplik koşulunu veri erişiminin içine koymak. Kayıt bulunmazsa, kullanıcı için o kayıt yoktur.
app.get('/api/siparis/:id', requireLogin, async (req, res) => {
const siparis = await db.siparis.findOne({
id: req.params.id,
kullaniciId: req.user.id, // sahiplik koşulu sorgunun parçası
});
if (!siparis) return res.status(404).json({ hata: 'bulunamadı' });
res.json(siparis);
});İki ayrıntı önemli:
- 404 dön, 403 değil. 403 "bu kayıt var ama sana yasak" der ve kayıtların varlığını sızdırır. 404 ile ikisini ayırt edilemez yaparsın.
- İstemciden gelen
kullaniciId'ye asla güvenme. Kullanıcı kimliği oturumdan (req.user) gelir, istek gövdesinden ya da sorgu parametresinden değil.
SQL tarafında aynısı:
SELECT * FROM siparisler
WHERE id = $1 AND kullanici_id = $2;Çözüm 2: Yetkilendirmeyi merkezileştir
Her route'ta elle kontrol yazmak, bir gün birinde unutulması demek. Merkezi bir politika katmanı kur.
// Kim, hangi nesne üzerinde, hangi işlemi yapabilir?
const kurallar = {
siparis: {
read: (user, s) => s.kullaniciId === user.id || user.rol === 'destek',
update: (user, s) => s.kullaniciId === user.id && s.durum === 'beklemede',
delete: (user, s) => user.rol === 'admin',
},
};
export function izinVarMi(user, tip, islem, nesne) {
const kural = kurallar[tip]?.[islem];
return Boolean(kural && kural(user, nesne));
}Ve bunu bir middleware ile route'a bağla:
export const yukleVeYetkilendir = (tip, islem, getir) => async (req, res, next) => {
const nesne = await getir(req.params.id);
if (!nesne) return res.status(404).json({ hata: 'bulunamadı' });
// yetki yoksa varlığını sızdırma: 404 ver
if (!izinVarMi(req.user, tip, islem, nesne)) {
return res.status(404).json({ hata: 'bulunamadı' });
}
req.nesne = nesne;
next();
};
app.get('/api/siparis/:id', requireLogin,
yukleVeYetkilendir('siparis', 'read', (id) => db.siparis.findById(id)),
(req, res) => res.json(req.nesne));Artık yeni bir route yazan biri yukleVeYetkilendir kullanmayı unutursa, bu code review'da gözle görülür bir eksiklik olur. Daha iyisi: kullanmayan route'ları yakalayan bir test ya da lint kuralı.
Çözüm 3: Varsayılan reddet
Politikada tanımsız bir işlem varsa izin verme. Yukarıdaki Boolean(kural && ...) tam bunu yapıyor: kural yoksa false. "Tanımlanmadıysa serbesttir" mantığı, unutulan her kural için bir açıktır.
Tahmin edilemez ID: yardımcı ama çözüm değil
Sıralı sayısal id'ler (1001, 1002) tahmin edilebilir; UUID ya da rastgele kimlikler bu işi zorlaştırır. Faydalı bir derinlemesine savunma katmanı, ama yetki kontrolünün yerine geçmez. Bir UUID bir log'a, bir e-postaya, bir paylaşılan linke sızdığında koruman bitmiş olur. Yani:
| Önlem | Ne sağlar | Yeterli mi? |
|---|---|---|
| Nesne seviyesinde yetki kontrolü | Asıl koruma | Evet (doğru uygulanırsa) |
| UUID / rastgele id | Tahmini zorlaştırır | Hayır, tek başına |
| Rate limit | Toplu denemeyi yavaşlatır | Hayır |
| Loglama ve alarm | Tespit | Hayır, ama gerekli |
Çözüm 4: Test yaz
Bir yetki kontrolünün çalıştığını kanıtlamanın tek yolu, başkasının kaydına erişemediğini test etmek.
import request from 'supertest';
describe('GET /api/siparis/:id', () => {
it('sahibi kendi siparişini görebilir', async () => {
const res = await request(app).get(`/api/siparis/${siparisA.id}`).set(auth(kullaniciA));
expect(res.status).toBe(200);
});
it('başka kullanıcı bu siparişi göremez (404)', async () => {
const res = await request(app).get(`/api/siparis/${siparisA.id}`).set(auth(kullaniciB));
expect(res.status).toBe(404);
});
it('girişsiz istek reddedilir (401)', async () => {
const res = await request(app).get(`/api/siparis/${siparisA.id}`);
expect(res.status).toBe(401);
});
});Her kaynak için bu üçlü yazılmalı: sahibi, başka kullanıcı, anonim. İkinci test IDOR'u engelleyen testtir. Bir CRUD kaynağı eklerken şablona koy.
Code review kontrol listesi
PR incelerken şu soruları sor:
- Bu endpoint bir nesneyi id ile getiriyor mu?
- Sorgu veya middleware sahipliği kontrol ediyor mu?
- Kullanıcı kimliği oturumdan mı geliyor, istekten mi?
- Güncelleme ve silme için de aynı kontrol var mı? (Okuma korunup yazma unutulabilir.)
- Liste endpoint'leri yalnızca kullanıcının kayıtlarını mı döndürüyor?
- İlişkili nesneler (siparişin kalemleri, dosya ekleri) aynı kontrolden geçiyor mu?
- "Başka kullanıcı erişemez" testi var mı?
Mass assignment ile ilişkisi
Yetkilendirme sadece okumayla ilgili değil. Güncelleme isteğinde gövdeyi olduğu gibi modele yazıyorsan, kullanıcı kullaniciId ya da rol alanını da değiştirmeye çalışabilir. Alan beyaz listesi kullan:
const IZINLI = ['adres', 'not'];
const guncelleme = Object.fromEntries(
Object.entries(req.body).filter(([k]) => IZINLI.includes(k))
);
await db.siparis.update(req.nesne.id, guncelleme);Sonuç
IDOR'u engellemek için sihirli bir kütüphane yok; üç alışkanlık var: sahipliği sorgunun parçası yap, yetkiyi merkezileştir, başkasının kaydına erişimi test et. Bunları şablon haline getirirsen yeni bir endpoint yazarken çıta kendiliğinden yüksek olur.
Bir uygulamayı test eden tarafta olsan da, bu savunma bakışı seni daha iyi bir tester yapar: neyin neden yapılması gerektiğini bilirsin, raporun da "şu parametreyi değiştir" yerine "şu kontrol eksik" diyen bir rapor olur.
> TEPKİ
YORUMLAR (0)
$ cat yorumlar.log
(boş) henüz ses yok.